fransche school theater de fransche school De lezingen van Voet worden gehouden in Theater De Fransche School, Havendijk 1. Ze beginnen om 20:00 uur, om ongeveer 21:00 uur is er een koffie- en theepauze en de lezingen worden afgesloten rond 22:30. De lezingen zijn gratis en voor iedereen toegankelijk. Alles tenzij anders aangegeven in de beschrijving van de lezing.

DSC06360bew2 copyZaterdag 1 juni vond in de Gelderlandfabriek in Culemborg de presentatie plaats van een nieuwe Voetnoot, het historisch cahier dat het Genootschap A.W.K. Voet van Oudheusden driemaal per jaar uitbrengt. Het nummer, getiteld School van hoge klasse, is een fraai vormgegeven boekwerkje over de betekenis voor stad en land van het door paters Augustijnen geleide Nederlands Schriftelijk Studiecentrum Culemborg (1946-1971).

tekst

LET OP

Deze lezing vindt plaats in De Gelderlandfabriek en NIET in Theater De Fransche School in verband met de verbouwing aldaar. De Gelderlandfabriek ligt naast het station, Stationsweg 7.

NSSC staat voor het Nederlands Schriftelijk Studiecentrum. De tweede Voetnoot van 2019 gaat over dit icoon van naoorlogs afstandsonderwijs. Het instituut heeft grote impact gehad in Culemborg en veel Culemborgers hebben er levendige herinneringen aan.

stadEr zijn uit deze periode bijzondere verzamelingen kaarten en plattegronden overgebleven. Soms met een militair doel, maar ook steden lieten indrukwekkende plattegronden en stadsgezichten vervaardigen om macht en rijkdom te illustreren. Dit soort kaarten en stedenatlassen als die van Blaeu komen aan de orde in de beeldende lezing van Peter van der Krogt.

Theater De Fransche School

Aanvang: 20.00 uur, zaal open:19.30 uur

De toegang is gratis.

tekst

De stichting Museum Jan van Riebeeckhuis organiseert op deze vrijdag een bijzondere middag die in het teken staat van de geboortedag van Jan van Riebeeck. De bekende historicus en televisiemaker Hans Goedkoop zal een lezing houden, er wordt een toneelstuk opgevoerd en er is een zaaldiscussie over de betekenis van Van Riebeeck.

tekst

Een APK-beurt betekent meestal: even wachten en koffiedrinken. Bij Garage Visscher in Culemborg is dat nooit een probleem, met die prettige klantenruimte en lekkere koffie. En nu, daar bleek laatst iets aan veranderd te zijn: er waren bij de goed voorziene leestafels twee boekenkasten geplaatst, helemaal voor de klanten.

tekst

De interessante expositie, die in het Elisabeth Weeshuis Museum de afgelopen  drie maanden te zien was, wordt zondag 31 maart dan op een bijzondere wijze afgesloten.

De expositie toont enkele topstukken. Wat dacht u van de originele oorkonde met de Stadsrechten uit 1318 of de Genealogie van de heren en graven van Culemborg. Ook het opsporingsaffiche in verband met de dubbele moord in 1923 in Culemborg is te zien. Het zijn archiefstukken die u eigenlijk nooit te zien zult krijgen, omdat ze te kwetsbaar zijn en daarom goed opgeborgen moeten worden.

tekstIn het afgelopen jaar hebben we met 8-10 mensen het boek van onze naamgever gelezen. Dat is goed bevallen. Voor het voorjaar 2019 hebben we een meer eigentijds boek op het oog dat gratis te downloaden is: Geschiedenis van Culemborg door J.D.J. Kalkhoven, uitgegeven door de firma Van Dam & Van der Marck te Culemborg in 1890.

mata hariDe Nederlandse Mata Hari, als Griet Zelle op 7 augustus 1876 in Leeuwarden geboren, werd op 15 oktober 1917 in Vincennes (Frankrijk) door een vuurpeloton doodgeschoten.

tekst

Martin IJzerman, De reformatie in de graafschappen Buren en Culemborg

De reformatie? Wat valt daar nog over te vertellen na alle aandacht bij de herdenkingen in de afgelopen tijd? De meesten van ons kennen de geschiedenis wel van Luther en Calvijn, en ook van de gevolgen: Alva, Willem van Oranje, Twaalfjarig Bestand, Tachtigjarige Oorlog, enzovoorts. Maar hoe ging dat in de graafschappen Buren en Culemborg? Dat waren immers zelfstandige gebieden.

tekstOp zaterdag 15 december hebben honderden Voetleden hun exemplaar van Kijkend naar Culemborg opgehaald in de pop-up store tegenover de Hema. De hele dag zag je mensen door de stad lopen met het fraaie geel-rode boek onder de arm of in de tas.

Burgemeester Gerdo van Grootheest ontving in de sfeervolle ruimte het eerste exemplaar, en las een van de verhalen voor.

tekstVan alle kanten horen we het: 6 december was een heel mooi evenement. Met een schitterende fanfare werd het feest geopend. Het gregoriaans duurde wat lang, maar wat is 20 minuten op de eeuwigheid. Herman Pleij schetste de middeleeuwse stad en maakte ons duidelijk dat volgens hem Sinte Barbara en Sint Nicolaas uit dubieuze bronnen stammen. Onder trompetgeschal betrad onze landsheer de kerk.

Dat Johan van Beusichem (Michiel Bugter) een echte ridder Otto (Jan Hogendoorn in 50 kg harnas) had meegebracht verhoogde de feestvreugde. Burgemeester Gerdo van Grootheest nam niet alleen de Voetnoot over stadsrechten in ontvangst, maar had ook een mooie speech over nieuwsgierigheid en verbinden.


Datura vrolijkte onze harten op met middeleeuwse muziek, zeker toen Vrouwe van Beusichem (Ellen van Vollenhoven) haar Heer ten dans nodigde. Willem van den Bos sloot als voorzitter van C700 het jaar en de avond kort en krachtig af. Voor iedereen een dichtbundel van de stadsdichters en een drankje toe.

tekst

Yvonne Jakobs (oud-voorzitter van Voet van Oudheusden) is een geboren Culemborgse, een Kuilenburgse dus) en verbindt haar enorme kennis over het Culemborgs verleden met haar eigen ervaringen in de stad. Ze vertelt op deze avond over Culemborg in de 70, 80 en 90er jaren aan de hand van dia's uit de collectie

ontginningen rond CulemborgHet bestuur van Genootschap A.W.K. Voet van Oudheusden nodigt u uit voor het bijwonen van de jaarlijkse ledenvergadering.

Deze vergadering vindt plaats op dinsdag 27 maart 2018 in Stadstheater De Fransche School, Lange havendijk 1 Culemborg. Aanvang 19:30 uur.    

noormannen voor dorestadDe heer Walter Lodewijk vertelt u over de schoolplaten van J.H. Isings.

Datum: dinsdag 24 april

Tijd: 20.00 uur 

Plaats: Theater De Fransche School

Zaal open: 19.30 uur

kerkgewadenDe Emerentianalezing op 20 jan. j.l. door Koen Vanbesien heeft ons weer eens duidelijk gemaakt, dat onze vrouwe Elisabeth en haar mannen tot de maatschappelijke elite uit hun tijd behoorden.

LET OP: In tegenstelling tot de tekst hieronder en alle andere informatie die u wellicht heeft bereikt: De zaal gaat open om 14:30 uur en de lezing begint om 15:00 uur.

Einde extra mededeling

Antoine I de Lalaing

De St. Emerentiana lezing op zaterdag 20 januari 2018 aanvang 15.00 uur, wordt dit keer verzorgd door Koen Vanbesien uit Hoogstraten. De titel van de lezing is: Grandeur en macht en de rol van Anthonis de Lalaing.

Hans GoedkoopDe bekende historicus Hans Goedkoop geeft in het Theater De Fransche School een lezing die u  als lid of  geïnteresseerde van onze Historische Vereniging zal aanspreken.

Datum: dinsdag 19 december 2017  - Aanvang: 20:30 uur

Toegangsprijs: € 18 euro, voor Voet-leden geldt een gereduceerd tarief van € 12,50! Bij het reserveren moet u dan wel een prijssoort kiezen. 

kleef 1 miniatuurOnze voorzitter, Hans Saan, trakteert u op donderdag 23 november op een lezing over: De pracht van de middeleeuwse miniaturen.

Gedrukte boeken bestaan pas sinds ongeveer 1450. Daarvóór waren alle boeken handgeschreven: manuscripten.

Cartularium RAR 0826 1262 2v 3rSoms denken we allang te weten hoe een geschiedenis van een gebouw, of een bevolkingsgroep is. Onderzoek in de archieven kan die wetenschap veranderen of drastisch aanvullen.

Het Cartularium van het St. Pietersgasthuis werpt een nieuw licht op de Geschiedenis van Culemborg.

Evelien Busse, een geboren en getogen Culemborgse, heeft zich gebogen over het Cartularium en d.m.v. transcriberen van de oude teksten een stuk geschiedenis zichtbaar gemaakt. Zij deelt die geschiedenis met ons op 10 oktober aanstaande.

De slag bij Woeringen copy

De Slag bij Woeringen (5 juni 1288)

Dr. Emile Smit zal ons op zijn eigen boeiende wijze vertellen waarom deze slag belangrijk was en wat de gevolgen waren voor onze omgeving.

tekstVoor bijna iedereen is het vanzelfsprekend dat er concertzalen of grote muziekfestivals zijn. Maar twee eeuwen geleden was dat onbekend. In deze lezing laat Pierre van der Schaaf de opmars zien en horen van professionele symfonieorkesten in ons land. Hoe enerzijds korpsen van de schutterij en bioscooporkesten transformeerden tot professionele orkesten en anderzijds professionele orkesten als ‘statussymbool’ werden geformeerd.

overeenkomst vrede van utrechtBij de lezing over de Vrede van Utrecht kwam ter sprake dat Georg Friedrich Händel een Te Deum schreef ter ere van die vrede. Dat kon toen niet ten gehore worden gebracht omdat er geen aansluiting was gemaakt naar de audioinstallatie. Maar daarom niet getreurd, het Te Deum is ook beschikbaar op internet, klik op de Lees Meer hieronder.

Wilt u overigens meer weten over de Vrede van Utrecht, gezien het aantal vragen dat werd gesteld na de lezing niet onwaarschijnlijk, dan vindt u op internet een hele berg aan informatie. Om te beginnen uiteraard Wikipedia, daar komen vele aspecten van wat gisteren werd besproken opnieuw voorbij.

deel van het jerusalemkloosterWat is dat toch een vreemde gevel? Dat zullen vele mensen denken als ze op de parkeerplaats achter de Albert Heijn naar de achtergevels van de huizen aan de Zandstraat kijken. Wie heeft hier zo’n rare ruïne neergezet? Het lijkt wel een fantasiekasteel! Met een torentje en een spitsboogvenster! Niet is minder waar. We zien hier echt een van de oudste originele gevels zo niet DE oudste gevelfragmenten van heel Culemborg. Het zijn de restanten van een eens machtig klooster. Het Jerusalemklooster.

thumbnail kleefse enclavesHier vindt u de stukken voor de Algemene Ledenvergadering 2016 van ons genootschap. De vergadering begint, zoals gebruikelijk, om 19:30. Zaal open om 19:00 uur.

De Algemene Ledenvergadering wordt gevolgd door een lezing over de Kleefse Enclaves door historicus Emile Smit. Het is het onderwerp waarop hij in 1975 is gepromoveerd in Nijmegen: de Kleefse enclaves en hun overgang naar Gelderland, 1795 - 1817.

plek waar veel Nederlanders aan land gingenLet op: Deze Sint Emerentianalezing is op zaterdat 21 januari 2017 in Theater De Fransche School, Havendijk 1.  De zaal is open om 15:00 uur, de lezing begint om 15:45.

Op Sint Emerentiana vieren wij het behoud van Culemborg na de aanval van Jan van Buren op 23 januari 1428. Dit keer is er een lezing over emigreren in de 17e eeuw. Wat bezielt mensen om te vertrekken en alles achter te laten? Martin IJzerman vroeg zich dit ook af.

Hij raakte geboeid door de emigratie en begon zijn onderzoek. Met hem "reizen" we mee in de voetsporen van enkele emigranten. 

Foto: Het gros van de 19de-eeuwse Nederlandse emigranten zette hier de eerste voet op Amerikaanse bodem: Castle Garden op Manhattan, New York. Dit was tussen 1855 en 1892 het opvangcentrum voor immigranten, voordat Ellis Island daarvoor werd ingericht. Prent van Currier & Ives, Museum of the City of New York

 Affiche van de Nederlandsch Amerikaansche Stoomvaart Maatschappij copy

Op 20 juli 1632 gaat de 17 jarige Marcus Mensen uit Culemborg met het schip "In de Zoutberg" over de oceaan naar het verre Nieuw-Amsterdam. Hij is niet de enige! Waarom vertrekken mensen en laten alles achter. En waarom Nieuw-Nederland, het toenmalige New York en omgeving? Kwamen ze moedeloos terug of bleven zij daar? Gingen zij alleen en lieten zij vrouw en kinderen achter?  De eerste Nederlanders gingen rond 1630 en velen zorgden voor nageslacht in Amerika. Als je daar nu kunt aantonen dat je een nazaat bent van die eerste emigranten, ben je bijna van adel. De lijst met emigranten uit de regio is inmiddels gegroeid tot meer dan 90. Martin laat ons zien hoeveel invloed we nu nog tegenkomen van die eerste emigranten.

De Culemborgse stoel

Het is ons gelukt om u ook op deze dag een lezing te presenteren. Peter Schipper vertelt u over de meubelindustrie in Culemborg. Gispen was er een onderdeel van. Zijn verhaal begint bij de oude stoelenmakerijen en loopt dan door naar onze tijd.  Een aanleiding voor deze lezing zijn de tentoonstellingen in Culemborg en Rotterdam en het verschijnen van een Gispen Voetnoot. Kortom, ook dit belooft weer een mooie interessante lezing te worden. 

Deze lezing vervangt de lezing die wij oorspronkelijk hebben gepland voor deze avond. Die kon niet doorgaan omdat de spreker ziek is.

Professor Renger de Bruin spreekt over de Ridderlijke Duitsche Orde. Een eeuwenoude, maar nog springlevende organisatie, die achter de schermen veel goed werk verricht. Professor de Bruin is de archivaris van het bijzonder uitgebreide archief van de RDO. 

tekstPeter Schipper, is na 40 jaar trouwe dienst zomaar met pensioen. Gelukkig heeft hij een Stadsspeld van Culemborg gekregen bij zijn afscheid. En in het interview op SRC op 29 september werd hem ook nog eens lof toegezwaaid door achtereenvolgens Nicole Spaans, Yvonne Jakobs, Lisette Le Blanc en Bert Blommers. Zijn vertrek is niet ongemerkt voorbijgegaan. U kunt hieronder opnieuw naar het interview luisteren.

Jan Hogendoorn vertelt over de stad en het graafschap Buren. Er zijn meer connecties tussen Culemborg en Buren dan alleen die arme proost Jan van Buren, die op de Vismarkt in mootjes gehakt werd. 

Peter Schipper spreekt over de “The Sixties”. De tijd dat alles veranderde. Er kwamen Kreidler bromfietsen, de haren van de jeugd werden langer. De kleding veranderde drastisch. Totaal andere muziek werd gespeeld. Kortom, de tijd dat de jeugd losgeslagen leek te zijn.

Stellingen rond de spoorbrug Bij de lezing over de Waldeck Pyrmontdreef werd een uitsnede getoond van een luchtfoto uit 1945 waarop FLAK-stellingen waren te zien. Was erg interessant en sommigen vroegen om meer foto's. Welnu, hier zijn ze.

In 1945, na de slag om Arnhem, werden er veel luchtfoto's gemaakt door de geallieerden. Een foto van het gebied rond de spoorbrug toont een groot aantal stellingen, bominslagen en geschutsposten. Wij hebben aan Ronald Geval, oud-medewerker van de EOD, de Explosieven Opruiimingsdienst, gevraagd de foto te analyseren. Over het algemeen: een keurig klein rondje is een FLAK stelling (FLugzeug Abwehr Kanone = luchtdoelgeschut), daarin stond een 20mm FLAK. Is het een rondje met een licht rand: bominslag. Een rechthoekig gevormde kuil als een U: geschutstelling. Hier zijn bevindingen:

Het speelhuijs, nu een tuinhuisjeKun je een verhaal maken over een stukje grond en de bebouwing daarop? En het ook nog een beetje boeiend houden? Ja, dat kan, als je Johan van Unen in het archief laat zoeken en het door Kees van de Vate laat vertellen. Het verhaal begint vóór 1760 met een klein huisje tussen de tuinen, het Speelhuijs buijten Hoffpoort aan de Dreef.

kinderen met vlaggetjesTot onze spijt heeft Hans Saan zijn lezing over Jeroen Bosch moeten afzeggen in verband met ziekte. Maar tot onze geruststelling kan ons bestuurslid Jan Hogendoorn een lezing houden over 200 jaar Koninkrijk der Nederlanden, een lezing die hij al verschillende keren heeft gehouden voor andere historische verenigingen.

thumbnail voor de ANWB prijs Met de boeken over schilderijen als  “De spreekwoorden” en “De kinderspelen” van Pieter Bruegel (1525- 1569) is een flinke boekenplank te vullen. Ze bevatten beide een groot aantal kleine scènes, waarvan de betekenis niet altijd zonder meer duidelijk is. In de loop van de tijd zijn veel hypotheses over die schilderijen als geheel en over de details geopperd.  Die veelheid van interpretatiemogelijkheden is op zich al opmerkelijk. Vermoedelijk hadden ze ook voor zijn tijdgenoten een dubbele bodem.

In deze lezing vertel ik eerst een en ander over de tijd van Bruegel, over zijn leven en over ander werk van zijn hand. Hij leefde in de turbulente periode voor en tijdens het begin van de tachtigjarige oorlog. Sommigen zien zijn schilderijen dan ook als politieke prenten.

thumbnail voor de ANWB prijsIn de zomer van 1566 raakten de gemoederen overal in de Nederlanden oververhit. De Beeldenstorm greep razendsnel om zich heen en het Spaanse bewind in Brussel wankelde op haar grondvesten. Een antwoord van koning Filips II kon niet uitblijven: hij stuurde zijn belangrijkste generaal, de hertog van Alva, met een leger om orde op zaken te stellen. Eenmaal aangekomen in Brussel stelde Alva een speciale rechtbank samen om de beeldenstormers op te sporen en te bestraffen: de Raad van Beroerten. Ook Culemborg ontsnapte niet aan de Beeldenstorm. Op 14 september 1566 begonnen de vernielingen in de stad. In de Sint-Barbarakerk werd bijvoorbeeld geen altaar heel gelaten. Graaf Floris van Pallant was persoonlijk bij de Beeldenstorm betrokken en voerde de hostie aan zijn papegaai.

portret yvonneOp 24 september 2015 werd Yvonne Jakobs, oud-voorzittter en erelid van ons genootschap, geïnterviewd op SRC fm. Hier is het hele interview te beluisteren. Inclusief de door haar zelf gekozen muziek duurt dit interview 53 minuten en 46 seconden.

boek wilhelmusOnder aan dit artikel vindt u een video waar u kunt horen en zien hoe Voet-leden het Wilhelmus zingen. Op het orgel professioneel begeleid door ons kersverse bestuurslid Ben Holtkamp. Dat is na een enthousiaste lezing door Cor Visser en zijn echtgenote Akki, waarin zij uitlegden hoe de verschillende coupletten van ons volkslied betekenen en zich tot elkaar verhouden. Een gedrukte versie van het Wilhelmus vindt u hier. Een samenvatting van de lezing vindt u hier.

Alma MahlerPierre van der Schaaf hield gisteren, 16 april 2015, een boeiende lezing over muziek en schilderkunst rond de Eerste Wereldoorlog. Hij liet horen en zien dat die oorlog een ingrijpende invloed had op de kunst. Ter sprake kwamen onder anderen componist Mahler en zijn echtgenote Alma Mahler.

Toevallig stond diezelfde ochtend van 16 april 2015 een stukje in de Volkskrant over Alma Mahler, een deel van haar dagboek over wat zij meemaakte in Rome op 16 april 1899. Klik hier voor dat stukje, en hier voor de beschrijving in Wikipedia van haar leven.

718 nie wieder krieg.jpgDe Eerste Wereldoorlog leidde niet alleen tot de val van tal van gekroonde hoofden, meer dan 8 miljoen gesneuvelde militairen en veel littekens in het Vlaamse en Noord-Franse landschap, maar ook tot artistieke getuigenissen in beeld en geluid.
Vele honderden kunstenaars en musici brachten de oorlog aan het front door en legden hun bevindingen vast.

Deze lezing geeft, ingebed in een algemeen historisch perspectief (in beeld en woord), een weerslag van de vaak aangrijpende en ruwe werkelijkheid aan én achter het front. Veel daarvan werd vastgelegd door (vaak officieel aangestelde) ‘oorlogskunstenaars’. Ook de muziekwereld stond ‘op zijn kop’ door ‘The Great War’.

drijfjacht in eendenkooiIn Nederland hebben ongeveer 1800 eendenkooien gelegen en gefunctioneerd. Een groot aantal daarvan lag in het Gelders rivierengebied.