Voetnoot 82 ‘Veranderend stadsbeeld van Culemborg rond 1900’ verschenen

Tussen ruwweg 1875 en 1925 verandert er in Culemborg veel in de gebouwde omgeving. Deze ontwikkelingen in het stadsbeeld worden besproken in samenhang met vier bredere maatschappelijke ontwikkelingen uit deze periode. De eerste verandering is de overgang van ambachtelijke naar fabrieksmatige productie, waarbij ook in Culemborg een sociaaleconomische elite ontstaat. Deze laat, naast fabrieken, net buiten de oude stad luxe herenhuizen en villa’s bouwen. De tweede ontwikkeling betreft de invoering van vroege sociale wetgeving, zoals de Gezondheidswet en de Woningwet. Het stadsbestuur heeft daar echter weinig boodschap aan. Fabrieksarbeiders blijven nog lange tijd wonen in armoedige krottenbuurten in de oude stad. De derde belangrijke ontwikkeling is het herstel van de bisschoppelijke hiërarchie en de daarmee samenhangende emancipatie van de katholieken. Dit wordt zichtbaar in de bouw van diverse religie-gebonden gebouwen in de stad, zoals de Sint-Barbarakerk, de katholieke pastorie, een kleinseminarie en een klooster. De laatste ontwikkeling betreft de invloed van nieuwe wetenschap, techniek en communicatiemiddelen op het decor van de stad. Dit leidt tot gebruik van geheel nieuwe materialen (gewapend beton en staal), nieuwe gebouwtypen (spoorwegstation, watertoren) en de eerste winkelpuien in eigentijdse stijlen.

Auteur Pieter Glasbergen schreef eerder twee Voetnoten (2021-72 en 2021-73) over de stadsvernieuwing in Culemborg in de periode 1955-1990.

De leden van Voet krijgen de Voetnoot half april. Het nummer is te koop bij boekhandel Tomey op de Markt en in de museumwinkel van het Elisabeth Weeshuis Museum in de Herenstraat. Lid worden van Voet kan natuurlijk ook. Lees er meer over op deze website.